Gần đây, em nhận ra một điều.
Mấu chốt của Jugemu không phải là nói thật nhanh.
Ở thời kỳ Edo,
người ta có câu: "Trước năm lên bảy,
trẻ con vẫn thuộc về thần linh".
Bởi vì trẻ con thời xưa hay yểu mệnh lắm.
Thế nên, hồi đó,
bố mẹ thường đặt tên cho con với mong muốn chúng sống thọ.
Mấu chốt của Jugemu không nằm ở đoạn líu lưỡi.
Trong câu chuyện gây cười bằng cách lặp đi lặp lại một cái tên,
mấu chốt là phải truyền đạt lý do có cái tên đó.
Tình thương vô điều kiện của bố mẹ dành cho con cái.
AKANE
Vậy, hai người muốn một cái tên như thế nào?
À, sao cho thằng bé lớn lên tráng kiện,
sống thọ và viên mãn ạ.
Sống thọ hả? Để xem nào.
Có thể dùng một cái tên có chữ tsuru,
như Tsurukichi hay Tsurutaro chẳng hạn.
Nghe nói tsuru, hay hạc, có thể sống được 1.000 năm.
Chỉ 1.000 thôi sao?
Có thể thọ hơn nữa mà.
Hay đặt tên theo loài rùa?
Người ta nói rùa có thể sống được 10.000 năm.
Chỉ 10.000 thôi sao?
Vợ chồng tôi muốn cái tên nghe trường tồn hơn.
Kiểu như thằng bé sẽ sống mãi ấy.
Thứ thay đổi
không phải giọng điệu, mà là cách nói.
Biểu cảm cũng gần như không đổi.
Cách tiếp cận của cô ta trái ngược với mình.
Mình không hề biết là có thể diễn rakugo theo kiểu kiềm chế như vậy.
Thế này được không?
Tôi có mấy quyển kinh chứa rất nhiều từ tốt lành.
Chọn tên từ đó nhé?
Từ mấy quyển kinh sao?
Có từ nào nói về sống thọ không?
Cái tên này thì sao?
Jugemu.
Đó là một từ ở trong Vô Lượng Thọ Kinh.
Nó có nghĩa là "vô hạn phước".
Những điều tốt lành sẽ không ngừng đến với cậu bé.
Jugemu sao?
Nghe rất khác biệt. Được đấy.
Còn gì nữa không?
Goko-No-Surikirezu.
Cứ 3.000 năm,
một thiên sứ lại hạ phàm để dùng tay áo chà xát một tảng đá lớn
và phải 3.000 năm nữa mới được về trời.
Phải mất một ko thì mới mài hết được tảng đá.
Như vậy, goko, hay năm ko, là một khoảng thời gian không thể đong đếm.
Vậy sao?
Vị thiên sứ đó kiên nhẫn thật.
Được rồi, còn gì nữa?
Kaijari Suigyo.
Mọi hạt cát và mọi con cá dưới biển.
Không bao giờ cạn kiệt.
Nghe hay đấy. Còn gì nữa?
Suigyomatsu Ungyomatsu Furaimatsu.
Không ai biết điểm bắt đầu và kết thúc của gió và mây.
Có lẽ việc không biết điểm kết thúc chính là một điềm lành.
Tôi hiểu rồi.
Còn gì nữa?
Kuu-neru Tokoro ni Sumu Tokoro.
"Một nơi để ăn, ngủ và sống". Chừng nào còn sống, cậu bé sẽ có nó.
Ừ, ai cũng cần thứ đó. Tôi đồng ý.
Còn gì nữa không?
Còn gì nữa à…
Yaburakoji No Burakoji.
Một cái cây đâm chồi vào mùa xuân, ra hoa vào mùa hè,
ra thứ quả màu đỏ vào mùa thu và sống sót qua mùa đông lạnh giá.
Một cái cây tốt lành, cứng cáp.
Còn gì nữa?
Paipo-Paipo-Paipo No Shuringan,
Shuringan No Gurindai
Gurindai No Ponpoko-Na No Ponpo-Ko-Pi.
Đây là tên hai người con của hoàng thượng và hoàng hậu nước Paipo,
một vương quốc cổ đại ở Trung Quốc, từng tồn tại 10.000 năm.
Chà, tôi không hề biết đấy.
Còn gì nữa?
Anh cứ hỏi hoài. Khi nào anh mới chọn tên cho cậu bé?
Tên này thì sao?
Chokyumei, viết bằng Hán tự có nghĩa là "trường thọ",
theo sau là Chosuke, nghĩa là "tương trợ lâu dài".
Tôi mà có con trai thì tôi sẽ chọn cái tên đó cho nó.
Mẹ này?
Sao mẹ lại đặt tên con là Akane?
Hả?
Gì đây? Tự dưng thấy xúc động trước khi thi đấu à?
Mẹ cứ trả lời đi!
Tohru đặt tên cho con đấy chứ.
Bố ấy ạ?
Con ra đời sớm hơn dự kiến.
VIỆN ĐÔNG KOMAGATA
Khi đó Tohru đang đi công tác
và tối mới vào bệnh viện thăm con được.
OSAKI
Chà… Bình tĩnh nào!
Đúng rồi.
Lấy tai phải đỡ đầu con bé đi.
Ngoan nào.
MẸ TRÒN CON VUÔNG
Masaki này?
Mình…
đặt tên con bé là Akane nhé?
Aka nghĩa là đỏ tươi, màu hoàng hôn mà bố con thấy hôm đó.
Màu đỏ tươi còn gắn liền với việc xua đuổi ma quỷ và trường thọ.
Đó là lời chúc của bố con.
Bố con đã suy nghĩ rất kỹ lưỡng.
Ui da!
Mẹ làm gì vậy?
Tất nhiên phải vậy rồi!
Làm gì có bố mẹ nào đặt tên bừa cho con mình.
Mình này.
Tôi được nhà sư cho vài cái tên rồi. Dùng tất cả làm tên cho con mình đi.
Tất cả sao?
Như vậy có dài quá không?
Đừng ngốc thế.
Chỉ chọn một, nhỡ con có mệnh hệ gì thì sao?
Ta sẽ phải hối hận và tự nhủ: "Sao không chọn cái tên khác?"
Vậy là họ lấy tất cả những cái tên xin từ chỗ nhà sư để đặt cho cậu bé.
Không thiếu cái nào.
Rất khó để dỗ dành một đứa bé có cái tên dài như vậy.
Mẹ ơi!
Đừng khóc mà.
Thôi nào. Nhìn mẹ này…
Jugemu Jugemu Goko-No-Surikirezu
Kaijari Suigyo No Suigyomatsu
Ungyomatsu Furaimatsu
Kuu-neru Tokoro ni Sumu Tokoro
Yaburakoji No Burakoji
Paipo-Paipo-Paipo No Shuringan,
Shuringan No Gurindai
Gurindai No Ponpoko-Na No Ponpo-Ko-Pi No
Cho-Kyumei-No-Chosuke.
Ú òa, con đâu rồi?
Hả?
Nó vừa ra ngoài rồi.
Chuyện gì đây?
Càng nghe thì các hình ảnh càng xâm chiếm và sự hiện diện của cô ta
dần biến mất khỏi sân khấu.
Xin chào. Mời vào.
Tôi nghe tin rồi.
Anh đặt tên cho thằng bé rồi hả?
Thế này có hay không?
Cô diễn viên lồng tiếng rất hay.
Cô ta đã khiến khán giả cảm động.
Nhưng mình không rõ mục tiêu của cô gái này là gì.
Vậy là cô ta diễn dở?
Để tôi đọc tên thằng bé ghi ở đây.
Tôi có đọc sai thì nhớ nhắc tôi nhé.
Không, là do cô ta diễn quá tự nhiên.
…Goko-No-Surikirezu…
Mình khiến khán giả cười nhiều hơn. Rõ ràng mình giỏi hơn.
…Ungyomatsu Furaimatsu…
Một người trình diễn chỉ là hạng hai nếu khán giả tập trung vào kỹ năng của họ.
Nhưng lúc này, khán giả đang tập trung vào câu chuyện,
họ không cảm nhận được sự hiện diện của rakugoka nữa.
Khi xem bậc thầy trình diễn,
sẽ có lúc ta bị trúng ảo ảnh kiểu này.
Không ngờ mình được trải nghiệm nó ở Cúp Karaku.
…Cho-Kyumei No Chosuke…
Mong thằng bé yên nghỉ.
Nó đã chết đâu.
Mình cứ tưởng cô bé sẽ gặp bất lợi.
Hầu hết khán giả đều có thể diễn Jugemu.
Họ biết nó như thế nào.
Sẽ không dễ để khiến họ cười.
Nhưng chính bởi đã quá quen với nó nên họ sẽ dễ hình dung ra các cảnh.
Phải.
Con bé có thể tùy ý diễn Jugemu.
Hãy bảo Akane cứ diễn theo cách nó cho là tốt nhất.
Con hiểu rồi.
Ngoài ra…
con muốn hỏi sư phụ một điều nữa.
Tại sao ta chọn Jugemu hả?
Akane nắm rất vững căn bản.
Từ hồi còn nhỏ,
nó đã mau chóng lĩnh hội được mọi thứ mà ta dạy.
Nhưng vấn đề là
con bé học quá nhanh nên không nắm bắt được một thứ.
Sự kết nối sâu sắc, chặt chẽ với cảm xúc nhân vật.
Dù sự thấu hiểu nhân vật còn nông cạn,
con bé vẫn có thể khỏa lấp bằng kỹ năng.
Nhưng đó chỉ là lớp vỏ rỗng.
Nó thiếu đi cốt lõi thật sự.
Như vậy không thể lay động khán giả.
Hachigoro đang nghĩ gì lúc này?
Thế còn Kumagoro?
Và nhà sư?
Ông lão?
Ta cần phải hiểu suy nghĩ của nhân vật.
Quan điểm đó là thứ mà ta muốn con bé học được.
Jugemu quá đơn giản, không thể thêm miếng hài hay cải biên cốt truyện.
Đó là câu chuyện hoàn hảo
để cân nhắc về quan điểm của nhân vật.
Lẽ ra sư phụ nên bảo cô bé.
Như vậy thì dễ dàng quá.
Việc tự nhận ra mấy điều này
có ý nghĩa rất lớn.
Hơn nữa, hạt giống tài năng của con bé đã nảy mầm.
- Sắp có thành quả rồi. - Cháu chào cô. Đến lúc đi học rồi.
Cháu đến rủ bạn ấy.
Bạn Jugemu Jugemu Goko-No-Surikirezu
Kaijari Suigyo No Suigyomatsu Ungyomatsu Furaimatsu
Kuu-neru Tokoro ni Sumu Tokoro
Yaburakoji No Burakoji
Paipo-Paipo-Paipo No Shuringan,
Shuringan No Gurindai
Gurindai No Ponpoko-Na No Ponpo-Ko-Pi No Cho-Kyumei-No-Chosuke sẵn sàng chưa ạ?
Ôi, xin lỗi vì phải nói điều này khi cháu đã mất công qua rủ nó,
nhưng thằng Jugemu…
Sự cuồng nhiệt thường thấy ở Cúp Karaku đâu rồi?
Khán giả đã chuyển từ theo dõi một cuộc cạnh tranh kỹ năng
sang thưởng thức một buổi diễn.
Nói chính xác hơn thì cô bé đã thay đổi bầu không khí ở đây.
Rắc rối rồi đây.
Nếu cô bé chỉ giỏi thôi thì không nói làm gì.
Nhưng nhịp độ, nhịp điệu của cô bé…
Không còn nghi ngờ gì nữa.
Thầy của cô bé
hẳn là Arakawa Shiguma.
…Kyumei no Chosuke.
Thôi nào. Dậy đi.
Nhưng thật vô lý.
Kể từ sau vụ trục xuất,
mình nghe nói sư phụ Shiguma đã từ chối nhận thêm học trò.
Hơn nữa, tài năng của cô bé còn không đợi tuổi…
OSAKI AKANE - JUGEMU
Sư phụ Shiguma, ông đang mưu tính gì vậy?
…Kaijari Suigyo No Suigyomatsu…
Cô ơi! Cháu đi luôn đây, không thì trễ học mất.
Người trình diễn càng cố diễn, cố biểu đạt mọi thứ,
sự hiện diện của họ trên sân khấu càng nổi bật.
Nhưng nhờ suy nghĩ về trạng thái tinh thần của nhân vật,
ta không cần phụ thuộc vào nét diễn cường điệu
để có thể miêu tả các nhân vật một cách thật tự nhiên.
Sự hiện diện của người diễn
sẽ biến mất khỏi sân khấu một cách nhẹ nhàng và tự nhiên.
Nếu sư phụ nói cho cô bé biết ý nghĩa của quan điểm…
À, quan điểm ấy ạ? Con sẽ thành thục ngay!
…cô bé sẽ chỉ dậm chân tại chỗ.
Nhưng bởi cô bé cố thành thục tất cả
nên ai cũng muốn ủng hộ cô bé.
Nếu nói như vậy,
chắc mình cũng bị cô bé mê hoặc rồi.
Cô ơi!
Nguy to rồi!
Cô ơi!
Jugemu Jugemu Goko-No-Surikirezu…
…Ungyomatsu Furaimatsu…
…Yaburakoji No Burakoji
Paipo-Paipo-Paipo No Shuringan…
…Ponpoko-Na No Ponpo-Ko-Pi No Cho-Kyumei-No-Chosuke vừa…
Sao thế?
Đợi cháu chút.
Jugemu Jugemu… Thôi, quên đi!
Cậu ấy ngã xuống sông rồi!
Mình ơi!
Jugemu Jugemu Goko-No-Surikirezu
Kaijari Suigyo No Suigyomatsu Ungyomatsu Furaimatsu…
…Yaburakoji No Burakoji
Paipo-Paipo-Paipo No Shuringan…
À, nó lại đánh vào đầu Gin nữa à?
Không! Nó ngã xuống sông rồi!
Sao cơ?
Jugemu Jugemu…
…Kaijari Suigyo No Suigyomatsu…
…Kuu-neru Tokoro ni Sumu Tokoro…
…Paipo-Paipo-Paipo No Shuringan…
…Gurindai No Ponpoko-Na No Ponpo-Ko-Pi No…
…ngã xuống sông?
Tránh ra! Cho tôi qua!
Mình à, có khi nào…
Đồ ngốc.
Đừng nói gở. Thằng bé sẽ không bao giờ…
Bình an vô sự nhé,
Jugemu Jugemu Goko-No-Surikirezu…
…Ungyomatsu Furaimatsu Kuu-neru…
…Yaburakoji No Burakoji Paipo-Paipo-Paipo…
…Shuringan No Gurindai…
…Ponpo-Ko-Pi No Cho-Kyumei-No-Chosuke!
Em chẳng thấy nó đâu cả.
Nó bị cuốn đi rồi sao?
Không… Không thể nào.
Tôi không tin.
Này!
Jugemu Jugemu Goko-No-Surikirezu
Kaijari Suigyo No Suigyomatsu Ungyomatsu Furaimatsu
Kuu-neru Tokoro ni Sumu Tokoro Yaburakoji No Burakoji
Paipo-Paipo-Paipo No Shuringan…
…Gurindai No Ponpoko-Na No Ponpo-Ko-Pi No Cho-Kyumei-No-Chosuke!
Ra hiệu cho bố mẹ đi!
Jugemu Jugemu Goko-No-Surikirezu…
Dạ?
Hả?
- Khoan… - Hả?
Cái gì?
Sao con lại ở đây?
Ý bố là sao ạ?
Đợi người đến cứu lâu quá nên con tự mình thoát nạn rồi.
Và đó là câu chuyện Jugemu quen thuộc.
AKANE
NỮ SINH THIÊN TÀI BÍ ẨN?
Khỉ thật!
Lẽ ra phải ghi chú để viết bài, nhưng mình lại ngồi thưởng thức.
Anh à.
Rakugo thật tuyệt vời.
Giờ mới biết à?
Tất nhiên tôi biết từ trước rồi!
Tôi chỉ khẳng định lại thôi!
Tuyệt vời! Xin cảm ơn rất nhiều.
Đó là Akane với Jugemu.
Giờ, hãy lắng nghe lời nhận xét của sư phụ Issho.
Thầy thấy màn trình diễn đó thế nào ạ?
Cô…
Cô biết lẽ ra cô không được xuất hiện ở nơi này, đúng chứ?
Vâng, đúng vậy.
Được rồi.
Vậy là sao?
Ý ông ấy là gì?
Sao vậy?
Chà, Cúp Karaku năm nay đỉnh thật!
Cậu dự đoán được nhà vô địch không?
Đoán sao được. Quá bất ngờ.
Nhưng tôi thấy rất hợp lý.
Chẳng ai phản bác được.
Ừ, chính xác!
Nhưng tôi không hiểu
lời nhận xét của sư phụ Issho.
Tôi sẽ dẫn cô đến phòng.
Cuộc nói chuyện giữa nhà vô địch và sư phụ Issho
dự kiến kéo dài khoảng 15 phút.
Chết tiệt!
Tôi biết cậu đang bực,
nhưng bình tĩnh lại đi.
Hạng nhì cũng tốt lắm rồi.
Đồng hạng với cô diễn viên lồng tiếng!
Hơn nữa, cậu cũng nghe ban giám khảo nói rồi đấy.
Cuộc thi năm nay quá khốc liệt
nên ban giám khảo mãi mới chọn được người chiến thắng…
Tiết mục của Karashi giống tiểu phẩm hài,
còn của Hikaru thì giống một màn độc thoại trên sân khấu hơn.
Trong khi đó, Akane đã đem đến cho khán giả rakugo thuần túy.
Chúng tôi thấy cô ấy xứng đáng chiến thắng với tư cách rakugoka.
Tôi hiểu tại sao cậu thấy bị xúc phạm khi bị xem là đang diễn hài.
Không phải thế.
Sao?
Ngay sau màn trình diễn của cô Jugemu…
Cậu nhớ Arakawa Issho đã nói gì chứ?
Cô biết lẽ ra cô không được xuất hiện ở nơi này, đúng chứ?
Ý ông ấy là: "Dân chuyên không nên phá hỏng cuộc thi dành cho dân nghiệp dư".
Cô diễn viên lồng tiếng và tôi chỉ là dân nghiệp dư thôi.
- Đây là nơi mà cô sẽ nói chuyện. - Bọn tôi và cô ta không cùng đẳng cấp.
PHÒNG HỌP
Cô có cần sổ ghi chú không?
Sư phụ Issho có thể hơi đáng sợ. Có lẽ cô nên ghi trước câu hỏi.
Không cần đâu ạ.
Tôi chỉ muốn hỏi một câu thôi.
Tôi hiểu rồi.
Mời ngồi.
Không khí căng thẳng này là sao?
Mình tưởng cuộc trò chuyện này sẽ nhẹ nhàng và thoải mái hơn chứ!
Bắt đầu cuộc trò chuyện thôi.
Akane, hãy bắt đầu với bất cứ câu hỏi nào cô muốn dành cho sư phụ Issho.
Sáu năm trước…
học trò của Arakawa Shiguma đã tham gia kỳ thi thăng cấp shin'uchi.
Sao ông lại đuổi Arakawa Shinta khỏi phái?
Chuyện phiếm của Akane!
Jugemu Jugemu Goko-No-Surikirezu
Kaijari Suigyo No Suigyomatsu…
…Kuu-neru Tokoro ni Sumu Tokoro…
…Paipo-Paipo-Paipo No Shuringan…
Này, đợi chút. Cô đọc sai rồi.
Không phải "Goko-No-Surikirezu", mà là "Goko-No-Surikire".
Không phải "Ungyomatsu", mà là "Unraimatsu".
Không sao đâu.
Các câu chuyện rakugo được truyền miệng từ sư phụ sang học trò.
Vì vậy, thường sẽ có vài khác biệt nhỏ, tùy thuộc vào phái hoặc người dạy.
Đây là phiên bản mà sư phụ dạy tôi.
Vậy sao?
Xin lỗi đã làm phiền.
Được rồi, luyện tập tiếp thôi.
Jugemu Jugemu…
…Kaijari Suigyo No Suigyomatsu…
…Kuu-neru Tokoro ni Sumu Tokoro…
Này, cô đọc sai rồi.
Tôi nhắc lại, như thế không sai!
CÔ ẤY LẠI PHẢI GIẢI THÍCH
Biên dịch: Huy Hoàng